لبنان و گامی تاریخی به سوی «نه به اعدام»
در روزگاری که در ایران، جمهوری اسلامی بار دیگر اعدام با جرثقیل و در ملأعام را به ابزاری برای ایجاد رعب و سرکوب جامعه تبدیل می‌کند؛ در روزگاری که در اسرائیل، بحث گسترش مجازات اعدام به عرصه سیاست و قانون‌گذاری کشیده می‌شود و حتی نماد طناب دار بر روی کیک جشن تولد به نمایش گذاشته می‌شود؛ و در شرایطی که هنوز در شماری از ایالت‌های آمریکا مجازات مرگ بخشی از نظام کیفری است، خبری از لبنان می‌تواند برای همه مخالفان مجازات اعدام، امیدبخش باشد.
لبنان؛ کشوری عربی در خاورمیانه، گامی در جهت شکستن چرخه تاریخی مجازات مرگ برداشته است.
مجازات مرگ تاریخی به قدمت بخش بزرگی از تمدن بشری دارد؛ تاریخی که در آن، انسان بارها حق گرفتن جان انسان دیگری را برای خود، حاکمان، ادیان و حکومت‌ها به رسمیت شناخته است. حتی در روایت‌های کهن دینی، از داستان ابراهیم و قربانی‌کردن فرزندش گرفته تا بسیاری از روایت‌های تاریخی پس از آن، مفهوم قربانی‌کردن و گرفتن جان انسان حضوری دیرینه داشته است.
اما تمدن بشری زمانی معنا پیدا می‌کند که انسان بتواند از میراث خشونت فاصله بگیرد و بپذیرد که حق حیات، بنیادی‌ترین حق انسان است.
پارلمان لبنان قانونی تاریخی را تصویب کرده است که بر اساس آن، مجازات اعدام رسماً لغو و با حبس ابد جایگزین می‌شود. این تحول در ادامه مسیری است که لبنان از سال ۲۰۰۴، با توقف عملی اجرای احکام اعدام، طی کرده است.
این اتفاق تنها تغییر یک ماده قانونی نیست؛ بلکه نتیجه سال‌ها مبارزه، آگاهی‌رسانی، فعالیت مدنی و حقوق بشری و تلاش انسان‌هایی است که در برابر فرهنگ انتقام و مرگ ایستاده و گفته‌اند:
عدالت، مترادف با کشتن نیست.
ما، اعضای کارگروه حقوق بشر حزب امید ایران، این گام تاریخی را ارج می‌نهیم و آن را به مردم لبنان، خانواده‌ها، فعالان حقوق بشر، وکلا، کنشگران مدنی و همه انسان‌هایی که سال‌ها برای «نه به اعدام» تلاش کرده و در این مسیر هزینه داده‌اند، شادباش می‌گوییم.
چنین تحولاتی بدون آگاهی جامعه و بدون تلاش انسان‌هایی که سال‌هایی از زندگی خود را صرف دفاع از حق حیات کرده‌اند، به‌آسانی به دست نمی‌آید.
لغو مجازات اعدام تنها حمایت از فرد محکوم نیست؛ دفاع از کرامت انسان و محدودکردن قدرت حکومت در گرفتن جان شهروندان است.
هیچ حکومتی نباید مرگ را به ابزار انتقام، ارعاب، حذف مخالفان یا نمایش قدرت تبدیل کند. نظام قضایی باید در جست‌وجوی عدالت، مسئولیت‌پذیری، پیشگیری از جرم و امکان بازپروری باشد؛ نه بازتولید خشونتی که خود مدعی مبارزه با آن است.
آرزوی ما این است که روزی اصل «نه به اعدام» نه فقط در لبنان، بلکه در سراسر خاورمیانه و جهان به یک اصل پایدار حقوقی و انسانی تبدیل شود.
و بیش از همه، آرزو داریم روزی در ایران آزاد فردا، پس از پیروزی مردم و سرنگونی جمهوری اسلامی، با فراهم‌شدن بستر یک دموکراسی پایدار و استقرار کشوری قانونمند، متکی بر حاکمیت قانون، استقلال دستگاه قضایی، کرامت انسانی و اصول بنیادین حقوق بشر، ما نیز بتوانیم روزی را جشن بگیریم که مجازات اعدام برای همیشه از قوانین ایران حذف شده باشد.
روزی که دیگر هیچ مادری در انتظار اجرای حکم مرگ فرزندش نباشد؛ هیچ انسانی با طناب دار، جرثقیل و جوخه مرگ از حق زندگی محروم نشود؛ و هیچ حکومتی اختیار گرفتن جان شهروندان را وسیله حفظ قدرت خود نداند.
به امید ایرانی آزاد، دموکراتیک و قانونمند؛
ایرانی که در آن «حق حیات» نه یک شعار، بلکه حقی تضمین‌شده و خدشه‌ناپذیر برای همه انسان‌ها باشد.
نه به اعدام؛
آری به زندگی، عدالت و کرامت
انسانی.
تا ابد #زن_زندگی_آزادی
کارگروه حقوق بشر حزب امید ایران
ژیلا عمرانی
گیتی اسکندری
سارا چوپانی